Sağlık sektörü, yatırım alanları içinde ciddi yere sahip
güçlü bir sektör. Sektörün dinamikleri ve yüksek etik standartlara bağlılığı
ise bu alanı diğerlerinden keskin biçimde ayırıyor. Tıpkı diğer sektörlerde
olduğu gibi sağlık sektöründe de toplumu ortaya çıkarılan işin içtenliğine ikna
etmek ancak yeterli sosyal etkileşim ve düzgün planlanmış bir sağlık iletişimi
stratejisi ile mümkün. Dünyada hızla önem kazanan sağlık iletişimi, birçok
farklı disiplinin bir arada çalıştığı bu sektörün halkaları arasında
yapıştırıcı görevi görüyor. Sektörün tüm öğelerini bir arada tutmanın etkin
yollarını aramanın yanında sektörün topluma dönük yüzünü de yine sağlık
iletişimcileri oluşturuyor.
Sağlık Tanımının
Kapsamı Genişliyor
Sağlık, Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) yayımladığı bültende “herhangi bir hastalık ve güçsüzlük halinin olmaması ve
bedenen, ruhen ve sosyal bakımdan tam bir iyi olma durumu” olarak tanımlanıyor.
Yine bu kavramın bir uzantısı olarak toplum sağlığı, toplum içinde yaşayan
bireylerin fiziksel ve ruhsal yönden iyi olma durumları ile birbirleri arasında
normal ilişkiler kurabilme yetilerinin muhafazası anlamına geliyor. Tüm
tanımların ötesinde sağlık ve sağlıklı olma hali herkesin yaşam boyu sahip
olmak istedikleri yegâne unsur, bir anlamda hayatın devamlılığı için temel ilke
olarak görülebilir.
Sağlık İletişimi
Önemini Adından Alıyor
Gerek bireysel gerekse toplum sağlığının, korunması ve
iyileştirilmesi gereken temel unsur olduğu düşünüldüğünde sağlık sektörünün her
alanında konumlanan kişi ve kuruluşlara çok büyük sorumluluklar düşüyor. Bu
sorumluluğu paylaşanlar ilk etapta araştırıcılar ve uygulayıcı konumundaki
sağlık profesyonelleri olarak düşünülse de bileşenlerin daha fazla olduğunu
unutmamak gerekiyor. Zira sektörün büyümesi, sağlık alanında yapılan
araştırmaların ve yatırımın gün geçtikçe artması, sağlık alanında yeni profesyonel
alanlar ortaya çıkarıyor. Sektörün öğelerinin artması ve toplumun sağlık
konusunda bilinçlenmesi ile gerek sağlık sektörü mensupları ve sağlık
profesyonelleri arasında gerekse sektör ile toplum arasında iletişimin rolü
artıyor. Araştırma, üretim ve uygulama gibi tüm alanlarında büyük titizlik ve
ciddi etik yükümlülükler gerektiren sağlık sektörü, iletişim ve medya
planlaması konusunda da özel bir öneme sahip. Bu önemi sektörün ait olduğu
kavramdan, yani sağlıktan aldığını söyleyebiliriz.
Medya Planlaması
Uzmanlık Gerektiriyor
Medya planlamasını medyanın kullanım kılavuzu olarak
adlandırmak yanlış olmaz. Sağlık iletişimi gibi hassas bir alanda medya
planlaması yapmak bu konuda ciddi bir donanım sahibi olmayı gerektiriyor. Doğru
mesajın doğru kişilere ulaştırılması ve mesajın yine doğru biçimde anlaşılması
medya planlayıcının temel sorumluluklarını oluşturuyor. Bu noktada, medya planı
yapacak profesyonellerin hedef kitle belirleme konusunda başarı elde etmeleri
toplumun ve sektör çalışanlarının beklentileri ve algılarını çok iyi
tartabilen, sağduyulu kişiler olma zorunluluğunu doğuruyor. Medya planlamasında
başarılı iş çıkarmanın şartlarından biri hedef kitleye ulaştırılacak mesajın
doğru ve etkili olması. İletilen mesajın etkisini belirleyen faktörlerin başında
ise ne denli yaratıcı bir zihinden çıktığı geliyor. Diğer alanlarda
yaratıcılığın sınırlarını daha geniş tutmak mümkün olabilirken, konu sağlık
iletişimi olduğunda birçok kısıt gerek yaratıcı fikirler gerekse halka arz
yöntemlerinde keskin sınırlar çiziyor. Bu sınırlar içinde daha dar hareket
alanında etkin iş çıkarmak ise tamamen sağlık iletişimi ajanslarının ve medya
planlaması uzmanlarının becerilerine kalıyor.
Sağlık İletişimi
Ciddi Bir İş
Güncel yasalar ve etik ölçütlere sıkı sıkıya bağlı olan sağlık
iletişimi alanı birçok kısıtın etkisi altında gibi görünse de, son yıllarda
ciddi atılımlar gösteriyor. Sağlık iletişimi ve medya planlaması konusunda
artan başarılar hem dünyada hem de Türkiye’de ön plana çıkan isimleri
ödüllendiriyor. Bunun yanında, sürekli artan beklenti ve sektörün dinamiği bu
alanda çalışan tüm bireyleri daha fazla yaratıcı olmaya ve odakları belirlerken
daha dikkatli davranmaya itiyor.
Medya Planlaması Önem
Kazanıyor
Medya planlaması tüm alanlarda olduğu gibi sağlık
iletişiminde de git gide önemini artırıyor. Sağlık alanında yanıltıcı bilgiden
uzak ve efektif reklamların yapılması medya planlamasının ne denli başarılı
olduğunu yansıtan önemli bir ölçüt olarak görülüyor. Hedef kitleye aktarılan
mesajın hem diğerlerinden farklı –fark yaratan- hem de etik ve yasal
yükümlülüklere uygun olması medya planlamasının kapsamını genişletiyor. Atılan
her adımda gösterilmesi gereken hassasiyetin artması planlamayı ciddi bir ekip
işi haline dönüştürüyor. Daha az kişinin profesyonel bilgiye sahip olduğu
sağlık alanı bu anlamda ciddi bir iletişim uzmanlık dalı olarak ortaya çıkıyor.
Uygun planlama istenen sonuca en hızlı ve kolay ulaşımın anahtarı oluyor.
Başarıya giden yolda sıkı araştırma, güçlü bir ekip koordinasyonu, geniş bir
iletişim ve sağlık bilgisi olmazsa olmazlar arasında sayılırken, sağlık
sektörünün ve toplumun nabzını en iyi tutan en doğru işin altına imzasını
atıyor.
Sağlık İletişimi
Stratejisi Birçok Bileşen Üzerinde Yükseliyor
Sağlık iletişimi stratejisi oluştururken birçok bileşenin
bir arada değerlendirilmesi gerekiyor. Topluma iletilmesi gereken mesaj ile
sağlık profesyonellerine iletilecek mesajlar birbirlerinden farklılık
gösterebiliyor. Yine topluma iletilecek mesaj aynı zamanda sağlık
profesyonellerinin uygun gördüğü çerçeve içinde tutuluyor. Böylece etik
problemlerin önüne geçilmiş ve mesajın doğruluğu teyit edilmiş oluyor.
Özellikle mesajın topluma iletilmesi noktasında toplumun hassasiyetleri, bağlı
oldukları kültürel ve ahlaki değerler hatta espri anlayışları ve olayları algılama
biçimlerinin tayini önemli unsurlar olarak ön plana çıkıyor. Tüm bu detayların
doğru analizi ve bu analizin işe dönüştürülmesi iletişim uzmanlarının
sorumluluk alanına giriyor. İyi bir sağlık iletişimi planı ve medya planlaması
tüm bu öğelerin eşzamanlı denetimi ve sentezi ile gerçekleşiyor.
Ozan Ezgi Berberoğlu
Farmaskop / Sağlık İletişim Eki - 2012
